Welkom Activiteiten Bestuur Verenigingsblad Lid worden Tentoonstellingen Links Artikelen Sponsors Contact

 

 

Cattleya:
De koningin van de orchideeënfamilie
Artikel geschreven door Bert van Zuylen

Zonder twijfel: de bloem die het eerste in je gedachten opkomt als het woord "orchideeën" klinkt is een Cattleya. Deze statige bloemen kon je vroeger overal kopen in de kleuren wit of wit met een paarse lip, en in allerlei tinten paars. Door de introductie van andere geslachten zoals Brassavola, Laelia en Sophronitis zijn de kwekers erin geslaagd een breed scala van kleuren, vormen en geuren op de markt te brengen. Je kunt nu planten tegenkomen met bloemen die groen gekleurd zijn en een rode of paarse lip dragen. Maar ook knalgele bloemen of gele bloemen met een knalrode lip, het is allemaal mogelijk. Lippen die felgele of paarse of rode aders dragen, ze zijn er. Er zijn zelfs compleet bloedrode bloemen. Het geslacht is vernoemd naar William Cattley, de Engelse liefhebber die voor het eerst deze spectaculaire planten in bloei kreeg buiten hun natuurlijke omgeving. Cattleya's worden in 2 groepen verdeeld, al naar gelang het aantal bladeren dat de bulben dragen. De eenbladige Cattleya's worden meestal tussen de 30 en 60 cm hoog en dragen tussen de 1 en 5 bloemen die meer dan 10 cm in doorsnee kunnen worden. De tweebladige Cattleya's, soms hebben ze zelfs 3 bladeren, kunnen wel 1,5 meter hoog worden. Hun bloemen zijn vaak wat kleiner, maar daar staat tegenover dat er soms wel 25 op een enkele bloemtak kunnen staan. De bloemen van de eenbladige soorten blijven tussen de 2 en 4 weken mooi, over het algemeen blijven de bloemen van de tweebladige soorten iets langer mooi. Als snijbloem gaan ze ongeveer de halve periode mee.

De bloei

Op eentje na bloeien alle Cattleya's vanuit de top van een volwassen bulbe. Cattleya walkeriana lijkt op het eerste gezicht vanuit de onderkant van een bulbe te bloeien. Bij nadere beschouwing blijkt dat het via een speciaal gevormde bloemtak gaat, en goed gekweekte planten bestaan uit bulben met bladeren en bulben met deze bladloze bloemstengels. Bij de meeste soorten en hybriden worden de jonge bloemen beschermd in een omhulsel wat we "spat" noemen. In sommige gevallen, vooral Cattleya labiata, zijn er zelfs 2 spatten waarbij er eentje in de ander zit. Uiteraard zijn er echter ook planten die bloeien zonder dat er sprake is van een spat. Afhankelijk van de achtergrond van een bepaalde plant kan het gebeuren dat de plant bloeit vanuit een groene spat, meteen nadat de bulbe is uitgegroeid. Maar om het spannend te maken zijn er natuurlijk ook weer planten die eerst een spat vormen, en dan een rustperiode in acht nemen om daarna te bloeien vanuit een verdroogde bruine spat.

Licht

Deze bewoners van het middendeel van het woud willen middelmatig tot veel licht om goed te kunnen groeien en bloeien. Als ze inderdaad voldoende licht krijgen dan worden de planten en bladeren licht geel-groen van kleur en vormen ze stevige bulben die recht overeind blijven staan, zonder dat er stokjes langs gezet moeten worden. Als de bulbe een spat maakt dan is dat een goede indicatie dat de planten tenminste voldoende licht krijgen. Planten die op de vensterbank gekweekt worden, waar het licht maar uit één richting komt, zullen uiteraard naar die richting groeien. Deze schuine groei mag niet verward worden met een slechte kweekwijze die zorgt voor slappe, weke bulben. De meeste eenbladige Cattleya's zoals C. labiata, C. mossiae, C. percivaliana en C. trianae en al hun hybriden moeten een echte nachtrust hebben om te kunnen bloeien. Het moet dan ook echt donker zijn. Een leeslamp, of straatverlichting (!), kan al genoeg zijn om geen bloemen te vormen.

Temperatuur

De meeste volwassen Cattleya's hebben een verschil van dag- en nachttemperatuur nodig van 6 tot 9 graden om goed te kunnen groeien en bloeien. Deze planten worden beschouwd als gematige tot warme groeiers, wat betekent dat ze gekweekt moeten worden bij nachttemperaturen van 12 tot 16 graden Celsius en dagtemperaturen van 21 tot 28 graden Celsius. Deze temperaturen zijn als optimaal te beschouwen, maar een Cattleya kan het best een tijdje verdragen als de dagtemperatuur boven de 30 graden uitkomt. Maar dan moet u er wel voor zorgen dat er volop luchtbeweging is, volop luchtvochtigheid en dat er flink geschaduwd wordt.

Water geven

Volwassen Cattleya's moeten de kans krijgen om tussen 2 waterbeurten in even bijna op te drogen. Zorgvuldig water geven is voor deze planten van groot belang. Omdat de tijd tussen 2 waterbeurten sterk afhankelijk is van zaken zoals potmedium, weer en de grootte van de potten is het onmogelijk om aan te geven hoeveel dagen er tussen moeten zitten. Een truc om te voelen of er al water gegeven moet worden is om even met de vinger of een houtje te prikken. Als het vochtig aanvoelt, of als het houtje er vochtig uitziet, dan is het nog niet nodig om opnieuw water te geven. Maar als duidelijk is dat het medium droog is, dan mag de plant weer water hebben. Dit wil overigens niet zeggen dat de plant die er naast staat dan ook automatisch weer water mag hebben, dat moet eerst gecontroleerd worden.

Luchtvochtigheid

Net als andere tropische epifieten moet de luchtvochtigheid rond
Cattleya's zo rond de 50-70% zijn. In een kas kan de luchtvochtigheid omhoog gebracht worden d.m.v. een vernevelaar of een sproeisysteem. Binnenshuis kan een bevochtiger gebruikt worden, maar de planten kunnen ook op schaaltjes vol met kiezel gezet worden waarin wat water staat.

Bemesting

Als de planten volop in de groei zijn mogen ze regelmatig bemest worden. Aan te raden is om slechts een kleine hoeveelheid van de voorgeschreven sterkte te gebruiken. Een teveel aan meststoffen die in het potmedium achterblijven zullen de wortelpunten verbranden.

Oppotten

Cattleya's houden ervan om elke 2 jaar verpot te worden, liefst voordat het potmedium achteruit begint te gaan. Meestal betekent dat dat u kunt verpotten op het moment dat de nieuwe scheuten beginnen te groeien, of op het moment dat de nieuwe spatten zich gaan vormen, of op het moment dat de bulben ongeveer halfweg zijn. Dit al naar gelang van de soort of hybride die u wilt verpotten. Het beste kunt u verpotten als de planten nieuwe wortels gaan maken. Als de wortels van een Cattleya een lengte hebben van 5 cm en ze worden afgebroken of afgesneden dan zullen ze vertakken en verder groeien. Maar als de wortels en dan vooral de worteltoppen worden beschadigd als ze nog korter zijn dan zullen ze meestal afsterven. De grootte van de pot mag niet meer ruimte geven als de plant nodig heeft voor 2 nieuwe scheuten. Dat betekent 2 dingen: op die manier past het wortelsysteem goed in de pot en het geeft een regelmaat. Als er in de pot inderdaad maar plaats is voor 2 nieuwe scheuten dan betekent dat dat de plant over 2 jaar weer verpot moet worden. Als u dat zou vergeten dan groeit de plant automatisch over de rand van de pot en maakt zo duidelijk dat er voor haar gezorgd moet worden. Gebruik altijd steriele messen of scharen, en snij of knip de dode wortels weg. Doe aan de ene kant van de pot wat potmedium en spreid dan de wortels uit over het medium. Hou het achterste eind van de plant tegen de rand van de pot en vul de pot daarna helemaal. Cattleya's mogen "strak" worden opgepot en de rhizoom moet net boven het potmedium uitsteken. Gebruik indien nodig stokjes om de plant beter vast te zetten. Na het verpotten moeten de planten vochtiger weggezet worden als normaal, ook iets meer schaduw is dan gebruikelijk. Het potmedium moet echter wat droger gehouden worden om ze de plant een seintje te geven dat ze nieuwe wortels moet gaan maken. Als de plant voldoende nieuwe wortels heeft gemaakt dan mag worden teruggekeerd naar de normale routine.

Scheuren

Cattleya's hebben een duidelijke rhizoom, een verbinding tussen de afzonderlijke bulben. Het is niet zo moeilijk om te bepalen waar de plant moet worden doorgesneden. Een goede snoeischaar of een vlijmscherp mes zijn aan te raden, maar zorg ervoor dat ze altijd steriel gemaakt worden voordat u met het werk begint. Om van een goede bloei te kunnen genieten moet u ervoor zorgen dat er liefst 3 tot 5 bulben bijeen blijven. En daar is de nieuwe scheut nog niet bij geteld. Zaailingen met minder dan 6 volwassen scheuten moeten de gelegenheid krijgen om nog wat verder uit te groeien.

 


laatst gewijzigd
10 februari 2018
Wij delen de kennis over orchideeën en hun verzorging
Orchideeën Vereniging
Brabant Zuid Oost